4 iyun 2020, cümə axşamı
.
.
chevron_left chevron_right
MARAQLI

Cek - maraqlı adı və bənzərsiz sakinləri olan Azərbaycan kəndi

Cek kəndi

461 Baxış
Cek - maraqlı adı və bənzərsiz sakinləri olan Azərbaycan kəndi

Azərbaycan postsovet məkanında ən çoxmillətli ölkələrdən biridir. Ərazisinin böyük olmamasına baxmayaraq, burada 110-dan çox millət və etnik qrup yaşayır.

Bu cür müxtəliflik bəzən çox ekzotik səslənən yerli toponimlərdə öz əksini tapır. Belə coğrafi yer adlarından biri "Cek" - Azərbaycanın şimalındakı dağ kəndinin adıdır.

Cek kəndi

Əlbəttə ki, kəndin ceklərə, smit və ya conlara heç bir aidiyyatı yoxdur. Buraya nə vaxtsa hansısa Anglo-Saksonun səfər etməsi belə çətin görünür.

Yerləşməsi

Cek Bakıdan şimal-qərbdə, təxminən 200 km məsafədə yerləşir. Böyük Qafqaz silsiləsinin yamacında təxminən 1700 m yüksəklikdədir.

Bakıdan Cekə 3 saatlıq yol var

Son vaxtlara qədər, buraya gəlib çıxmaq inanılmaz dərəcədə çətin idi, çünki dağlıq əraziyə qalxan yollar dar, kələ-kötür idi. Ancaq bu gün Azərbaycanın ən yüksək yaşayış məntəqəsi olan Xınalıq kəndinə yaxşı asfalt yol var. Və Cek onun demək olar üst tərəfindədir.

Yaxınlıqda dünya səviyyəli xizək kurortu ilə tanınan Şahdağ dağı var. Düzdür, oraya bu kənddən getmək mümkün deyil.

Cek kəndinə gedən yol

Ceklilər

Kənd əhalisinin yaşayış sahəsi təqribən 7 kilometrlik radiusu əhatə edir. Kəndin əhalisini ceklilər təşkil edir. Ceklilər Azərbaycanın milli etnik nümayəndələridir. Ana dilləri cek dilidir.

Onların dili  Şahdağ xalqlarına məxsus yeddi Şahdağ dilindən biridir. Coğrafi mövqe baxımından daha yaxın digər Şahdağ dilləri ilə birlikdə Şahdağ yarımqrupunda birləşir. Əlifbası yoxdur

Şahdağ milli etnik qrupuna daxil olan etnoslar Quba rayonunun Buduq, Cek, Əlik, Haput, Qrız, Xınalıq və Yergüc kəndlərinin adlarına müvafiq olaraq buduqlular,  ceklilər,  əliklilər, haputlular,  qrızlılar, xınalıqlılar, yergüclülər adlanır. Say etibarı ilə az olsalar da, bu kəndlərin hərəsinin əhalisi ayrı-ayrılıqda bir etnik qrupdur.

Ceklilərin, qeyd olunan etnoslar kimi, Şahdağ ətəklərinin ucqar yerlərinə sığınan Qafqaz Albaniyası xalqlarından birinin nəslindən olduğu güman edilir.

Ceklilər (1880) Fotoşəkil Dmitri İvanoviç Yermakov

Bu etnosların mövcudluğuna dair ilk dəlil 18-ci əsrə, yaşayış yerləri Şamaxı xanlığından Quba ərazisinə keçdiyi vaxta aiddir. Həmin xanlıq da öz növbəsində 1806-cı ildən etibarən Rusiya imperiyasının bir hissəsi olmuşdu.

Bu vaxtdan etibarən Ceklər ayrı bir etnik qrup - qrızlıların alt etnik qrupu olaraq qəbul edilməyə başladı.

19-cu əsrin ortalarında Cek cəmiyyəti o qədər böyüdü ki, onun bir hissəsi, ən zəngin 23 ailə, ovalıqlara köçdü. Təəssüf ki, bu ailələrin getməsi dağ kəndinə çox təsir etdi və sayları yenidən azalmağa başladı.

Ceklilər (1880) Fotoşəkil Dmitri İvanoviç Yermakov

Düzən ərazilərə köçən ceklilər inkişaf edirdilər. Köç etdikdən 20 il sonra, 1880-ci ilə qədər, düzənlikdə dağlarda olduğundan daha çox Cekli yaşayırdı. Ancaq burada onlar daha sürətlə assimlyasiya olunurdular.

Bu gün Xaçmaz rayonunun bir neçə kəndində həmin mühacirlərin nəsilləri yaşayır. Praktiki olaraq Cekli dilini bilmirlər və özlərini azərbaycanlı hesab edirlər.

Cekin özündə 300-dən bir qədər çox adam qalır. Əkin-biçin və qoyunçuluq təsərrüfatı ilə məşğul olurlar.

Ceklilərin həyat tərzi kifayət qədər sadədir. Zəngin dağətəyi kəndlərdən fərqli olaraq dağlarda hər şey daha adidir.

Cekli ailəsi: baba, uşaqlar və nəvələr

Cek kəndi: mətbəx, ev sahibi, qonaqlar üçün çay

Gənclər əsasən kənddə qalırlar. Oğlanlar məktəbə gedə bilər, qızlar isə uşaqlıqdan ev işlərində kömək edirlər.

Gənc ceklilər

Kənd, görməli yerlər, təbiət

Cekdə evlər əsasən yamacda yerləşir. Onlar bir-birindən kifayət qədər aralıdır.

Kənddə işıq, hətta internet var, ancaq qaz yalnız balonladır.

Cekin girişindəki yol, sağda kənd görünür

Cek meşə zonasından hündürdə yerləşdiyindən kənddə ağaclar yoxdur. İstər bağ, istərsə də digər növdə. Həyətyanı sahələr daha çox texniki məqsədlər üçün istifadə olunur. Məsələn, qışda istilik üçün istifadə olunan peyinın qurudulması üçün.

Kəndin içərisi

Yaşayış və iş yerlərindən əlavə kənddə daha iki bina var: ibtidai məktəb və 8-ci əsrə aid bir məscidin xarabalığı.

Cekin ətrafında parlaq mənzərələr. Gözəl çəmənliyin və sehrli havanın mövsümüdür.

Ətrafdakı dağlar o qədər də sərt deyil, buna görə də təəccüblü mağaralar tapmaq üçün fürsət var.

Və burada çay mənbələrinə enə bilərsiniz.

Cek xalçaları

Məşhur Cek xalçalarını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Yerli qadınlar onları qədim, əl üsulu ilə toxuyurlar.

Cekli qız yunla işləyir

"Cek" xalçalarının rəngi sərt, orta sahənin fonu tünd mavi və ya qırmızıdır. Bədii və texniki baxımdan Cek xalçalarının kompozisiyası qrız xalçasının tərkibinə bənzəyir. Lakin Cek xalçası daha sadə kompozisiyaya malikdir. Bu xalçaların ara sahəsinin və orta haşiyəsinin fonu eyni rəngdədir. Bu xüsusiyyət Cek xalçasını digər xalçalardan fərqləndirir.

Cek xalçası, XIX əsr.


Tərcüməçi: Fəxri Qocayev


Mənbə: Визит в Азербайджан




Diqqət! Ens.az saytına məxsus materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad edilməlidir. Mətndə səhv tapdıqda, onu seçib ctrl + enter düyməsini basaraq bizə göndərməyinizi xahiş edirik.


Android ƏS olan smartfonunuz varsa, xəbərləri daha rahat oxumaq üçün bu linkə keçərək Play Store mağazasından Ens.az proqramını endirib quraşdıra bilərsiniz.


Etiketlər:
VİDEO QALEREYA
Dişləri yumaq üçün 1 noxud miqdarında diş pastası kifayətdir.
Emosiya ilə reaksiya ver!
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0 Şərh
  • anonymous user
    Şərhi göndər
  • DAHA ÇOX NƏTİCƏ YÜKLƏ
Oxşar xəbərlər

X